13 - 15 maja 2025, Srebrna Góra (PL)

Od 13 do 15 maja w Twierdzy Silberberg odbędą się międzynarodowe warsztaty na temat zarządzania obiektami UNESCO.

Wydarzenie jest związane z ubieganiem się twierdzy o wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

14 maja, podczas oficjalnej części spotkania, w obecności kluczowych przedstawicieli władz lokalnych, regionalnych i krajowych podpisano porozumienie o współpracy pomiędzy partnerami górskich twierdz z Polski, Niemiec i Włoch: Twierdzy Silberberg, Twierdzy Königstein, Twierdzy Fenestrelle i Twierdzy Rocca d'Anfo.

Nominacja wpisu seryjnego zatytułowanego ‘Nowoczesne twierdze górskie jako przykłady transformacji masywów górskich do celów wojskowych’ formalnie jednoczy partnerów w ich wspólnych wysiłkach na rzecz wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

W 2024 r. kandydatura Twierdzy Silberberg uzyskała pozytywną opinię Komitetu Światowego Dziedzictwa w Polsce w zakresie oceny potencjalnej uniwersalnej wartości obiektu, otwierając drogę do złożenia wstępnej dokumentacji w siedzibie UNESCO w Paryżu. Obecnie na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO znajduje się 17 polskich obiektów.

W wydarzeniu wzięli udział: Minister Bożena Żelazowska - Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalny Konserwator Zabytków; Paweł Gancarz - Marszałek Województwa Dolnośląskiego; Daniel Gibski - Dolnośląski Konserwator Zabytków; prof. Bogusław Szmygin - Prezes Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS oraz Filippo Cailotto - Prezes FORTE CULTURA, międzynarodowej sieci szlaków kulturowych zabytków fortecznych.

Twierdze partnerskie są reprezentowane przez:

• André Thieme - przewodniczący Towarzystwa Twierdzy Königstein (Niemcy),
• Dr Markus Bitterlich - kierownik ds. komunikacji w Muzeum Twierdzy Königstein,
• Dr Eva Bettis-Schinker - urzędniczka ds. światowego dziedzictwa w Saksońskim Urzędzie Ochrony Zabytków,
• Anna Canonico - Przedstawicielka Stowarzyszenia na rzecz Ochrony Twierdzy Fenestrelle (Włochy),
• Letizia Simoni - przedstawicielka twierdzy Rocca d'Anfo (Włochy),
• Gaia Righetti - przedstawicielka Biura Turystyki Górskiej Sabbiatal i twierdzy Rocca d'Anfo (Lombardia, Włochy).

Wieloletnie wsparcie techniczne dla procesu nominacji jest zapewniane przez:

Piotr Molski i dr Marcin Górski z Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, prof. Grzegorz Podruczny z Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz dr Katarzyna Pałubska z Instytutu Historii Sztuki UKSW - koordynator merytoryczny cyklu.

Zaproszonych gości powitała Emilia Pawnuk, prezes spółki Twierdza Srebrna Góra oraz Katarzyna Ruszkowska, sołtys Stoszowic.

Dyrektor Twierdzy Srebrna Góra przybliżył zebranym gościom historię kompleksu i zaznaczył, że jest to unikatowy obiekt w kontekście europejskiego dziedzictwa kulturowego. “Rozmiary całego kompleksu i jego położenie na górskich szczytach pozwalają zaliczyć twierdzę do największych górskich budowli obronnych na naszym kontynencie. W momencie budowy była jedną z najnowocześniejszych nie tylko w Prusach, ale w całej Europie. Jedną z jej zalet jest to, że zachowała swój pierwotny kształt, którego nie przesłoniły późniejsze modernizacje i rozbudowy [...]” - powiedziała.

Burmistrz Katarzyna Ruszkowska powiedziała, że dziedzictwo kulturowe, przyrodnicze i krajobrazowe nie zna granic i nie ma barw politycznych, ale zna jeden język - język wrażliwości. ‘Jesteście ludźmi, którzy tę wrażliwość posiadają’ - mówiła, zwracając się do zaproszonych gości. Wspomniała również o zaangażowaniu Pawła Gancarza, byłego burmistrza, a obecnego marszałka województwa, w rozwój obiektu, mimo sprzeciwu mieszkańców. Podkreśliła również ważną rolę Emilii Pawnuk, prezes spółki, oraz Grzegorza Basińskiego. ‘To właśnie ci ludzie wzięli na siebie ten trud i ciężar i wspólnie pchamy nie wózek, a taczkę. Taczkę, którą trzeba było wywieźć ogromne hałdy ziemi i krzewów i odbudować budynek kamień po kamieniu. Bardzo za to dziękuję [...] - podkreślił wójt Stoszowic.

Zarówno burmistrz, jak i marszałek Paweł Gancarz wspomnieli o szerokich środkach dofinansowania, jakie w ostatnich latach przeznaczono na realizację prac na twierdzy i jej rozbudowę. Chodzi o kwotę ponad 63 mln zł.

Teraz przed Twierdzą Silberberg stoi kolejne wyzwanie - wpisanie jej na listę UNESCO. Chociaż jest to proces, który potrwa kilka lat, biorąc pod uwagę determinację osób zaangażowanych w ten proces, pytanie nie brzmi, czy się powiedzie, ale kiedy.

W pierwszej części spotkania głos zabrali także prof. Bogusław Szmygin, który wygłosił wykład ‘Seryjne nominacje na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO’ oraz prof. Grzegorz Podruczny, który przedstawił analizę porównawczą szczytów górskich wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Następnie podpisano umowy partnerskie dotyczące wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, a po krótkiej przerwie odbędą się kolejne prezentacje i warsztaty. Uczestnicy omawiają system ochrony i zarządzania dziedzictwem kulturowym, który łączy struktury instytucjonalne, instrumenty i procesy zarządzania w celu skutecznej ochrony miejsc o wyjątkowej wartości. Kluczowe jest zrozumienie wartości dziedzictwa kulturowego, przeanalizowanie czynników wpływających na jego autentyczność i trwałość oraz włączenie środków do polityki lokalnej i regionalnej.

Druga, zamknięta część warsztatów poświęcona jest opracowaniu zintegrowanego systemu zarządzania twierdzami górskimi oraz wspólnej pracy ekspertów nad recenzją projektu wniosku o wpis na listę informacyjną UNESCO, który wkrótce zostanie przekazany do polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz wpisany na krajowe listy informacyjne Polski, Niemiec i Włoch.

em24.pl